İsrail’de bu kez Suudi endişesi

Haydut devlet İsrail’in iki yıldır saldırgan politikalarında zirve yapması ve en son bölgedeki en önemli ABD müttefiklerinden Katar’ı vurmasının ardından Körfez bölgesinin “büyük abisi” Suudi Arabistan’ın, işgalci güce karşı yeni bir bölgesel güvenlik denklemi arayışına girdiği belirtiliyor. Terör devletinin normalleşme taleplerine Filistin Devleti kurulmadıkça yanıt vermeyeceğini açıklayan Riyad yönetimi, işgalci gücün Afrika Boynuzu ve Yemen’i istikrarsızlaştırmaya yönelik hamlelerinin ardından yeni bir bölgesel politikalarında yeni bir strateji çizdiği görülüyor. Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman’ın (MBS) bu çerçevede bölgedeki önemli İslam ülkeleriyle ilişkiyi güçlendirmeyi ve birlikte hareket etmeyi tercih ettiği görülüyor. İsrail medyasında çıkan haberlere göre Riyad’ın, Türkiye, İran, Katar, Mısır ve Pakistan gibi bölgesel ağırlığı yüksek ülkeleri aynı denkleminde buluşturmayı amaçlayan yeni bir eksen oluşturmayı amaçlandığına yönelik işaretler İsrail’de alarma sebep olmuş durumda.

Bu çerçevede Suudi Arabistan’ın son dönemde Birleşik Arap Emirlikleri’ne (BAE) yönelik sertleşen tutumu dikkat çekiyor. Riyad yönetimi, BAE’yi yalnızca Yemen, Sudan ve Afrika Boynuzu gibi alanlarda “kontrolsüz maceracılık” yapmakla değil, aynı zamanda İsrail ile Suudi çıkarlarını zedeleyen bir iş birliği geliştirmekle suçluyor. Suudi siyasi ve güvenlik çevrelerinde, Abu Dabi yönetiminin Tel Aviv’le kurduğu derin stratejik bağların, İsrail’in bölgedeki nüfuzunu genişleten bir “taşıyıcı kolon” işlevi gördüğü değerlendirmesi öne çıkıyor.

Foreign Policy’de yayınlanan bir analizde de, Suudi Arabistan’ın BAE’ye karşı hamleleri yalnızca söz konusu ülkeyi dizginleme amacı taşımıyor aynı zamanda giderek daha öngörülemez ve tehditkâr görülen haydut İsrail’e karşı bir denge oluşturma arayışının parçası olarak okunuyor. Riyad, İsrail’in Gazze’deki soykırım sonrası agresifleşen askeri ve siyasi çizgisinin, bölgesel istikrarsızlığı derinleştirdiği kanaatinde. Bu nedenle Suudi yönetimi, İsrail’le açıktan normalleşme sürecini askıya alırken, dolaylı bir çevreleme stratejisini devreye sokuyor. Riyad’ın son bir ayda Yemen’de ayrılıkçı Güney Geçiş Konseyi’ni bertaraf eden askeri girişimi, Suriye’de Şam yönetimine güçlü siyasi ve ekonomik destek ile geçen hafta Somali’nin başkenti Mogadişu’ya doğrudan sivil uçuşlara başlama kararının, İsrail’in hareket alanını kısıtlamaya dönük politikanın bir yansıması olarak değerlendiriliyor.

Bu stratejinin önemli ayaklarından birinin ise Türkiye ile ilişkilerin üst seviyeye çıkarılması olduğu değerlendiriliyor. Riyad’ın, Ankara’yı hem diplomatik hem de güvenlik düzleminde vazgeçilmez bir aktör olarak görüyor. Afrika’da Türk çıkarlarıyla örtüşen politikalar izlenmesi, Sudan ve Somali gibi dosyalarda koordinasyon arayışları bu yaklaşımın somut göstergeleri arasında yer alıyor. Benzer şekilde Katar’la ilişkilerin normalleştirilmesi, Pakistan ile Eylül ayında imzalanan savunma iş birliği anlaşması ve İran’la başlatılan diyalog süreci, Suudi Arabistan’ın bölge ülkeleriyle güçlü ilişki arayışını ortaya koyuyor. Suudi Arabistan’ın haydut devlet İsrail’in dikte etmeye çalıştığı kaotik düzene karşı çok katmanlı bir dengeleme politikası geliştirdiği söylenebilir. Bu süreç, hem İsrail’in hareket alanını sınırlamayı hem de Suudi Arabistan’ı bölgesel oyunun kurucu aktörlerinden biri haline getirmeyi hedefliyor.