Hanelerin yüzde 57’sinde çocuk yok

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş, Türkiye’deki hanelerin yüzde 57’sinde hiç 18 yaş altı çocuk bulunmadığını söyledi.

Darülaceze Sosyal Yaşam Şehri’nde basın kuruluşlarının temsilcileriyle bir araya gelen Göktaş, doğum hızındaki düşüşe dikkat çekti, Aile ve Gençlik Fonu hakkında bilgi verdi. Tüm araştırma sonuçlarının Türkiye’nin doğurganlık hızında kritik bir eşiğin altına düştüğünü gösterdiğini ifade eden Göktaş, “Birleşmiş Milletler’in çok düşük senaryosuna göre, mevcut eğilimler devam ederse Türkiye nüfusu 2100 yılında 25 milyona kadar gerileyecek. TÜİK’in düşük senaryosuna göre ise 54 milyona gerileyecek” dedi.

“Bugün baktığımızda ise 2001 yılında 2,38 olan doğurganlık hızımız, bugün itibarıyla 1,48’e gerilemiş durumda” vurgusu yapan Göktaş, “Ülkemiz, bu doğurganlık hızıyla Avrupa ülkelerinin düşük doğurganlık oranlarına yaklaşmış hatta Fransa’nın gerisinde kalmıştır. Bu oran, nüfusun kendini yenileme eşiği olan 2,1’in altındadır ve bu Türkiye’yi Avrupa’nın en düşük doğurganlık oranlarına sahip ülkeleriyle aynı seviyeye getirmiştir” ifadelerini kullandı.

Ortalama ilk evlenme yaşının arttığına, ilk anne olma yaşında da artış olduğuna işaret eden Göktaş, kadınlarda ilk anne olma yaşının 29,3’e, ilk baba olma yaşının ise 28’e yükseldiğini ve bu durumun doğurganlığı da doğrudan etkilediğini aktardı. Bugün Türkiye’deki hanelerin yüzde 57’sinde hiç 18 yaş altı çocuk bulunmadığına dikkat çeken Göktaş, “Çok yönlü çalışmalarımızla illere göre doğurganlık hızı, hane çocuk sayısı gibi pek çok parametreyi belirledik ve çalışmalarımızı bu bilimsel veriler ışığında sürdürüyoruz” diye konuştu.

2025 Aile Yılı’nda “Aile ve Gençlik Fonu”nu 81 ilde yaygınlaştırdıklarını vurgulayan Göktaş, “Bugüne kadar 68 bin 763 çiftimiz bu fondan yararlanmaya hak kazandı, 8 milyar 466 milyon lira ödeme gerçekleştirdik. Faizsiz sunduğumuz kredi miktarını yükselterek, 25 yaşına kadar olan gençlerimiz için 250 bin lira, 26 ila 29 yaş arasındaki gençlerimiz için 200 bin lira olarak belirledik. 48 ay içinde çocuk sahibi olan gençlerimize ise her çocuk için 12 ay erteleme imkanı sunduk. Önemli ve ilk kez duyuracağımız bir bilgiyi de burada sizlerle paylaşmış olayım. Fondan faydalanan 4 bin 715 gencimizin 4 bin 765 çocuğu dünyaya geldi.

Bu gençlerde ilk anne olma yaşı ortalaması 23, ilk baba olma ortalama yaşı 26” değerlendirmesi yaptı.

2026-2035 döneminin “Aile ve Nüfus On Yılı” olarak ilan edildiğini ifade eden Göktaş, “Bu dönemi geçici çözümler değil, kalıcı ve yapısal adımlar atacağımız bir yol haritasıyla sürdüreceğiz. Aileyi, nüfusu ve sosyal yapıyı birlikte ele alan uzun soluklu bir vizyonu hayata geçiriyoruz. Çalışmalarımızı bir genelgeyle yapısal çerçeveye oturtacağız. Önümüzdeki ay Sayın Cumhurbaşkanımızın teşrifleriyle bu genelgeyi tanıtacak ve adımları atacağız” şeklinde konuştu.

Hem kadın hem erkek memurların, çocukları ilkokul çağına gelene kadar yarım zamanlı çalışma hakkından faydalanmalarını sağladıklarını hatırlatan Göktaş, “Doğum izni ve babalık izni sürelerinin uzatılması çalışmalarına da öncülük ettik. Bu kapsamda hem kamu hem de özel sektör çalışanları için doğum izninin 16 haftadan 24 haftaya, babalık iznininse 10 güne çıkarılmasını sağlayacak kanun teklifinin yakın zamanda Meclisimizin onayına sunulmasını bekliyoruz” ifadelerini kullandı.

Sosyal yardım sistemini vatandaşların refahını artıracak şekilde güncellemek için çalışmalarını sürdürdüklerini söyleyen Göktaş, “Sosyal yardımı geçici bir destek mekanizması olmanın ötesine taşıyarak aileyi merkeze alan bütüncül bir yapıya kavuşturuyoruz. Bakanlığımızın da aralarında bulunduğu 14 farklı kurumun katılımıyla gerçekleştirilen istişarelerde gelir tamamlayıcı aile destek sisteminin farklı uygulama modelleri üzerinde çalışıyoruz. Tasarladığımız yeni modelde ailelerin bir eşik gelir seviyesine kadar desteklenmesini hedefliyoruz. Gelir tamamlayıcı aile destek sisteminin uygulamaya geçirilmesi ile birlikte sosyal yardımların hak temelli sunumunda yeni bir aşamaya geçerek, hanelerin gelirlerini belirli bir seviyeye tamamlayacağız. Sadece gelir desteği sunmakla kalmayacağız. Aynı zamanda istihdama katılımı teşvik eden ve çalışma hayatıyla uyumu güçlendiren tamamlayıcı tedbirleri de hayata geçireceğiz. Bu modele ilişkin mevzuat ve altyapı hazırlıkları sürüyor. Bu yıl modelin pilot uygulamasına geçeceğiz. 2027 yılında ise bu sistemi, Türkiye’nin tamamında yaygınlaştıracağız” dedi.

Bakanlık olarak 7 gün 24 saat zararlı içerikleri tespit edip, gerekli müdahaleleri anında yaptıklarını vurgulayan Göktaş, “2 bin 904 içeriğe doğrudan müdahale ettik. 81 ilimizde 47 bin üyeye ulaşan Çocuk Hakları Komitelerimizle, her çocuğun haklarına tam erişebildiği bir Türkiye inşa etmek için çalışıyoruz” dedi. Sosyal medya platformlarının çocukları zihinsel, fiziksel ve psikolojik olarak olumsuz etkilediğini vurgulayan Göktaş, sözlerini şöyle sürdürdü: “Avustralya 16 yaş altı çocuklara sosyal medya erişimini yasakladı. Biz de yaklaşık 15 aydır bu konuda çalışıyoruz. 15 yaş altına yönelik sosyal medya düzenlemesini de içeren torba yasa taslağımız bu ay sonunda Meclis’te ilgili komisyona sevk edilecek. 15 yaşından küçük çocuklara hiçbir şekilde hizmet sunmama ve hesap açmama yükümlülüğü getirilmesini, çocuklar zararlı içeriklere maruz kalmadan etkili filtreleme sistemlerinin kurulmasını önerdik.”

Türkiye genelinde oluşturulan Sosyal Risk Haritaları sayesinde, hangi bölgede, hangi sosyal desteğe ihtiyaç olduğunu mahalle mahalle analiz ettiklerini belirten Göktaş, bu haritaların yardımların sadece bir “kaynak aktarımı” değil, riski yerinde durduran bir “müdahale aracı” olmasını sağladığını belirtti. Göktaş, haritalarla intihar, bağımlılık, çocuk istismarı, kadına yönelik şiddet, kadın cinayeti ve radikalleşme gibi başlıklarda 648 sosyal göstergeyi baz alarak, 35 sosyal risk haritasını çıkartma çalışmalarının devam ettiğini de sözlerine ekledi.