Çeşme’nin kadim tarımsal değerlerinden damla sakızında hasat heyecanı başladı. Sakız üreticileri, ağaçların altlarını temizleyip damlama alanlarına taş tozu sererken, damla sakızının akışını sağlayacak çizim işlemlerinde de sona yaklaştı.
Çeşme Yarımadası’nın simge tarımsal ürünlerinden damla sakızında hasat dönemi öncesindeki hazırlıklar sürüyor. Üreticiler bir yandan sakız ağaçlarının bakımını gerçekleştirirken, diğer yandan hasadın en önemli aşamalarından biri olan ağaçların çizim işlemlerini tamamlamaya hazırlanıyor.
Sakız ağaçlarının altları temizlenerek damlaların toprağa karışmadan toplanabilmesi için damlama alanlarına kalsiyum karbonat olarak bilinen taş tozu serildi. Yeşil sakız ağaçlarının altında oluşan beyaz örtüyle birlikte Çeşme’de sakız bahçeleri hasat döneminin karakteristik görüntüsüne kavuşmaya başladı.
Çeşme ve Sakız Adası’na özgü
Damla sakızı üreten sakız ağacının (Pistacia lentiscus var. chia) doğal olarak yetiştiği dünyadaki iki önemli coğrafyadan biri Çeşme Yarımadası, diğeri ise Sakız Adası. Çeşme’de geçmişten bugüne uzanan önemli bir kültürel ve tarımsal miras olan sakız ağacı; tarım alanlarının amaç dışı kullanılması, iklim değişikliği ve üretim bilgisinin kuşaktan kuşağa aktarılmasının giderek zayıflaması nedeniyle bir dönem yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kaldı.
Çeşme’de sakız ağacının yeniden yaygınlaştırılması amacıyla başlatılan “Sakız Ağacım Çeşme” projesinin gelişmesinde Hasan Ege Tütüncüoğlu ve İbrahim Topal’ın çalışmaları önemli rol oynadı. Kişisel çabalarla başlayan çalışmalar daha sonra S.S. Çeşmeköy Tarımsal Kalkınma Kooperatifi çatısı altında kurumsal bir projeye dönüştü.
“Hedefimiz tükettiğimiz kadar sakızı üretmek”
Çeşme Sakız Üreticileri Derneği Başkanı İbrahim Topal, Çeşme’deki mevcut sakız üretiminin yaklaşık 100 kilogram seviyesinde olduğunu belirterek, asıl hedeflerinin Türkiye’nin tükettiği sakızı kendi topraklarında üretmek olduğunu söyledi.
Türkiye’nin her yıl önemli miktarda damla sakızı ithal ettiğine dikkat çeken Topal, şöyle konuştu:
“100 kiloya yakın üretim var Çeşme’de ama bu yetmez. Bizim hedefimiz tükettiğimiz kadar üretmek. Her yıl Sakız Adası’ndan 12 ton sakız ithal ediyoruz. Gayriresmî yollarla gidip oradan alışveriş yapanları da eklediğimizde 20 ton civarında bir sakızdan söz ediyoruz. Sakız Adası’na 250-300 milyon lira gibi bir para ödüyoruz ve bu tüm ülkenin ihtiyacını karşılıyor. Biz bunu kendimiz üretelim istiyoruz.”
Hedef 200 bin sakız ağacı
Türkiye’nin damla sakızı ihtiyacının yerli üretimle karşılanabilmesi için ağaç sayısının önemli ölçüde artırılması gerektiğini vurgulayan Topal, hedeflerinin 200 bin sakız ağacını toprakla buluşturmak olduğunu ifade etti.
“Milli bir seferberlik haline getirmek istiyoruz”
Havai köklendirme yöntemi sayesinde fidan üretiminin geçmiş yıllara göre çok daha hızlı yapılabildiğini belirten Topal, “200 bin ağaç bundan 5-10 yıl öncesine kadar çok önemli bir rakamdı ancak bizim yaptığımız havai köklendirme ile artık sorun değil. Biz yılda 15-20 bin, hatta 25 bin adet sakız fidanı üretebiliriz. Bunu milli bir seferberlik haline getirmek istiyoruz. Sakız ağacı ülkemiz için stratejik bir proje” dedi.
“Çeşme’nin her köşesinden sakız damlayacak”
Çeşme’de sakız üretiminin yeniden canlandırılması için uzun süredir çalışma yürüten üreticilerden Hasan Ege Tütüncüoğlu da hasat öncesinde sakız bahçelerinde oluşan görüntünün kendileri için ayrı bir anlam taşıdığını söyledi.
Ağaçların altlarının temizlenmesinin ve taş tozunun serilmesinin ardından sakız bahçelerinin kendine özgü görüntüsüne kavuştuğunu belirten Tütüncüoğlu, duygularını şöyle dile getirdi: “Altlarını temizledikten sonra taş tozunu damlama alanlarına seriyoruz. Yemyeşil, ölümsüz sakız ağaçları ve altlarındaki beyaz örtüler… Gerçekten müthiş bir görüntü ve anlatılamaz bir sakız kokusu. Bunu yaşadıktan sonra gerçekten bağımlısı oluyorsunuz. İşte kültürel mirasımızın tam olarak gelecek nesillere aktarılma aşaması.”
Bugüne kadar yaklaşık 30 bin sakız ağacını toprakla buluşturduklarını ifade eden Tütüncüoğlu, hedeflerinin ağaç sayısını 100 bine ulaştırmak olduğunu vurgulayarak, “Diktiğimiz 30 bin civarındaki sakız ağacının sayısını 100 bine çıkardığımızda ve bu ağaçlar büyüdüğünde Çeşme’nin her köşesinden sakız damlayacak. Gözümü kapatıp gelecek o günleri düşünüyorum. İşte o zaman içimi müthiş bir mutluluk kaplıyor” diye konuştu.
Çizim işlemlerinin tamamlanmasının ardından ağaçlardan akmaya başlayacak damla sakızının toplanmasıyla Çeşme’de yılın en heyecanlı tarımsal dönemlerinden biri olan sakız hasadı başlayacak.
