İran’a ‘ekonomik dışlama’

ABD’nin İran’a 28 Şubat’ta başlattığı savaş altıncı ayını doldurmaya hazırlanırken, Washington yönetimi çözülemeyen Hürmüz düğümü sonrası çatışmanın boyutunu değiştirme kararı aldı. ABD yönetimi, İran’a karşı “ekonomik dışlama” operasyonu başlatıldığını duyurarak hem Tahran yönetimini hem de İran ile ekonomik ilişkilerini sürdüren ülkeleri hedef almaya başladı.

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, İran’ı ayakta tutan tüm ekonomik can damarlarını kesmek amacıyla “ekonomik dışlama” operasyonu başlattıklarını belirterek, İran ile iş yapmaya devam eden ülkelerin de ikincil yaptırım riskiyle karşı karşıya olduğunu bildirdi. Bessent, düzenlediği basın toplantısında, ABD Başkanı Donald Trump’ın talimatıyla, İran’a ve ülkeye destek sağlayanlara karşı, benzeri görülmemiş bir “ekonomik dışlama” operasyonu başlattığını söyledi. Amaçlarının, İran’ı ayakta tutan tüm ekonomik can damarlarını keserek Tahran’ı tek başına bırakana kadar baskıyı sürdürmek olduğunu vurgulayan Bessent, ABD ekonomisinin gücünün de uzun soluklu bir mali operasyon düzenlemeye olanak sağladığını vurgulayarak, “İran, şu anda çok net bir tercihle karşı karşıya ve önünde yalnızca 2 yol var. Tam bir küresel izolasyon ve asgari düzeyde bir geçim ekonomisi ya da küresel ekonomiye yeniden entegre olma fırsatını barındıran, normale dönüş yolu” ifadelerini kullandı.

“Hazine Bakanlığı, İran’ın petrol kaçakçılığı yapmak ve yaptırımlardan kaçınmak için kullandığı her bir bağlantı noktasının, aracı unsurun ve ağın haritasını çıkardı” diyen Bessent, şunları kaydetti: “Bugünden itibaren Hazine Bakanlığı ve diğer kurumların atacağı adımlar çemberi daraltacak ve Devrim Muhafızları Ordusu’nu (DMO) ve İran’ı finanse eden her türlü potansiyel gelir kaynağını engelleyecek. Sıfır sızıntı yaklaşımını uyguluyoruz. Rejimin, Amerika’ya ve dünyaya yönelik terör eylemleri gerçekleştirme kapasitesini yeniden inşa etmesine olanak sağlayacak en küçük bir nefes alma alanı bile olmayacak.”

“Her ülkeye, tespit ettiğimiz faaliyetleri sona erdirmesi için belirlenmiş bir süre verildi” diyen Bessent, konuşmasını şöyle sürdürdü:

“Harekete geçmemeleri halinde, Hazine Bakanlığının yetkilerini kullanarak bunu tek taraflı olarak biz yapacağız. İran adına kara para aklamayı kolaylaştıran herhangi bir kuruluş, ABD doları sisteminden çıkarılacak. Saat işlemeye başladı. Bugün çıkarılan yeni sektörel yaptırım kararları, İran’ın diğer ülkelerde kullandığı en hayati 5 can damarını hedef alıyor; dijital varlıklar, teknoloji, altın, havacılık ve taşımacılık. Bu önlemler, bu rejimle iş yapmaya devam edecek kadar akılsız olan herkes açısından ikincil yaptırım riskini genişletiyor ve bunların takibine yönelik süreci hızlandıracak”

İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf, yaptırım tehditlerine ilişkin, “ABD, ekonomik açıdan diğer ülkelerle ilişkilerini mevcut halinden daha fazla sınırlandırabilecek bir durumda değil. İran’ın ticari ortakları bize gönderdikleri mesajlarla bu açıklamaları ciddiye almadıklarını bildirdi” dedi.

Açıklanan ‘ekonomik dışlama operasyonu’ sonrası İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Başkan Trump ve Bakan Bessent’i tebrik etti. Netanyahu, ABD’nin İran’dan ağır bedeller talep etmekte haklı olduğunu savundu.

İki ülke arasındaki gerilim İran ekonomisine de yansırken, ülkede doların serbest piyasadaki satış kuru tarihi zirvesini gördü. Serbest döviz piyasasını takip eden pashizi.com verilerine göre doların satış kuru 200 bin tümen seviyesine ulaştı. Tahran’daki döviz bürolarında da yeni kur üzerinden işlemler yapılmaya başlandı. İran’da bu yılın başında tümenin değer kaybında yaşanan kayıp sonrası başta Tahran olmak üzere büyük şehirlerde haftlarca süren sokak hareketleri başlamıştı. İran yönetiminin benzer bir hareketlilikten endişe ettiği batı medyasına yansımıştı.