Mayınlar Hürmüz’de duruyor

Hürmüz Boğazı’nı tamamen kontrolleri altında tuttuklarını ve İran’ın boğaza döşediği deniz mayınlarını temizlediklerini iddia eden ABD Başkanı Donald Trump’ın sözleri kendi müttefikleri tarafından şüpheyle karşılanıyor. ABD medyasına konuşan ve müttefik oldukları vurgulanan kimliklerinin açıklanmasını istemeyen kaynaklar, tahmini 80 ila 150 mayının tamamının henüz temizlenmediğine inanıyor. İranlı yetkililer ise mayınların nerede olduğunu sadece kendilerinin bildiğini öne sürerek, Umman Sultanlığı ile süren müzakerelerde anlaşmaya ulaşılırsa bu mayınları Umman ile ortaklaşa temizleyeceklerini bildirdi. Bu açıklamalar, Hürmüz’deki krizin güç mücadelesi boyutunu da ortaya koydu.

ABD medyasına konuşan müttefik yetkililer, boğazı temizleme çalışmalarının daha da karmaşık hale geldiğini çünkü birçok mayının deniz akıntıları nedeniyle orijinal konumlarından sürüklenmiş olabileceğini vurguladı. Yetkililer, ticari gemilerin boğazdan geçişine daha fazla güven duyulmasının, gelişmiş mayın temizleme ekipmanlarının hava ve deniz korumasıyla birleştirilmesini gerektiren uluslararası bir çaba gerektirdiğini vurguluyor. Bloomberg Economics savunma sorumlusu Becca Wasser de “Boğazdaki tüm mayınların temizlenmiş olması son derece düşük bir ihtimal” değerlendirmesini yaptı. ABD’nin kendinden emin açıklamalarına rağmen Uluslararası Denizcilik Örgütü, salı günü yayınladığı açıklamada, “Boğaz’dan geçişi değerlendirirken azami dikkat gösterilmesi ve denizcilerin gereksiz risklere maruz bırakılmasından kaçınılması” yönündeki uyarısını yineledi.

Trump’ın açıklamalarını yalanlayan İran Dışişleri Bakanı Yardımcısı Kazım Garibabadi, Hürmüz’deki mayınların büyük kısmının ABD tarafından tespit edilemediğini söyledi. Garibabadi, devlet televizyonunda yaptığı açıklamada, mayınların yerini sadece İran ordusunun bildiğini vurgulayarak, “ABD’ye ait mayın temizleme gemileri silahlı kuvvetlerimiz için mükemmel hedefler olacak” dedi. İran ile Umman Sultanlığı arasında Hürmüz Boğazı’ndan geçecek gemilere güvenli rota sağlanması için yapılan müzakerelere de değinen Garibabadi, anlaşmaya varılması halinde mayınları Umman’la birlikte temizleyebileceklerini kaydetti.

Öte yandan, savaşın tamamen sonlanması için tarafları müzakere masasına döndürme hedefiyle yürütülen diplomatik çabalar da sürüyor. Pakistan Dışişleri Bakanlığı, pazartesi günü Tahran’a giden Genelkurmay Başkanı Asım Munir’in çalışmalarını sürdürdüğünü bildirdi. Katar Dışişleri Bakanı Muhammed Bin Abdurrahman Bin Câsim Âl-i Sâni de dün Tahran’ı ziyaret etti. Katar Dışişleri Bakanlığı tarafından yayınlanan açıklamada, Âl-i Sâni’nin İran tarafına Hürmüz Boğazı’nda geçici ortak bir deniz koridoru oluşturulmasını ve boğazın mayınlardan temizlenmesine yönelik ortak bir projenin hayata geçirilmesini içeren aşamalı bir teklif sunduğu bildirildi.

• ABD ile İran arasındaki söz düellosu sürüyor. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, İran yönetimini hedef alarak “Rejim, milyarlarca doları terörist vekillerine aktarmak yerine bu parayı kendi halkı için harcamalı” dedi. İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf ise “Bu başarısız imparatorluk, milyarlarca doları terörist vekili İsrail’e ve 750 üsse aktarmak yerine bu parayı kendi halkına harcayabilir. Ama hayır, bu rejim için fazla mantıklı olurdu” ifadeleriyle karşılık verdi.