Statü yarışı plajlara taştı: Bir mekana ‘kabul edilebilmek’ algısı psikolojiyi etkiliyor

AÜ Psikiyatri Ana Bilim Dalı Başkanı Doç. Dr. Ali Erdoğan, son dönemde bazı plajlarda uygulanan giriş kriterleri ve kıyafet kurallarının, bu konuda olumsuz deneyim yaşayan kişilerin sanal medyada paylaştığı videolarla gündem oluşturduğunu söyledi. İnsanların bu mekanlara yönelik ilgisinin psikolojide ‘kıtlık etkisi’ olarak tanımlanan kavramla açıklanabileceğini aktaran Doç. Dr. Erdoğan, “Bazı yerlere, bazı plajlara girmek maalesef bir statü arayışı, bir statü göstergesi gibi sunuluyor. İnsanlar da statü arayışı, kendini gösterme, kendi varlığını ortaya koyma çabası içerisinde bu tarz yerlere ilgi gösteriyor. Hatta daha çok ilgi gösteriyorlar. Bunu görüyoruz “medyaya yansıyan haberlerden” diye konuştu.

Doç. Dr. Ali Erdoğan, açıklamasında, “Bir şey ne kadar ulaşılmaz, ne kadar az ise o kadar kıymetlidir gibi bir algı olabiliyor. Buna psikolojide ‘kıtlık etkisi’ diyoruz. Tabii ki bu onun değerli olduğunu göstermiyor ama bizim zihnimizde çok değerli olduğuyla ilgili algı oluşuyor. Bu algı da bu tarz yerlere ilginin artmasına yol açıyor” ifadelerini kullandı.

Bu anlayışın kişileri ruhsal olarak yıpratabildiğini ifade eden Doç. Dr. Erdoğan, “Bir süre sonra ‘Şu mekana gidersem statüm artar’ gibi bir düşünceye neden oluyor. Ancak bu düşünce sonrasında, oraya giremediği zaman kişilerde çeşitli sorunlara neden olabiliyor. Girse de beklediği statü artışının olmaması nedeniyle yine ruhsal anlamda çöküntü yaratabiliyor. O yüzden bir mekana girmek değil, keyif alabileceğimiz, hoşumuza giden, bizi rahatlatacak yerlere gitmek önceliğimiz olmalı” dedi.

Toplumda da ‘Şu mekana gitmelisin, gitmezsen geride kalırsın’ algısının oluşmaya başladığını belirten Doç. Dr. Ali Erdoğan, bunun uzun vadede toplumsal ruh sağlığını da olumsuz etkileyebileceğini söyledi.

Statü arayışının sanal medya paylaşımlarıyla daha da güçlendiğini belirten Doç. Dr. Erdoğan, insanların tatillerde dinlenmek yerine ne yaptıklarını göstermeye odaklandığını ifade etti. Bu durumu ‘izlenim yönetimi’ terimiyle açıklayan Doç. Dr. Erdoğan, “İzlenim yönetimi şu demek; insanların başkalarının kendisi hakkındaki algılarını değiştirmeye yönelik bilinçli ya da bilinçsiz çabaları. Yani, ‘Başkası beni nasıl görecek, nasıl değerlendirecek’ şeklindeki algısını değiştirme çabası diyebiliriz. Ne yapıyor? Tatile gidiyor, tatilden keyif almak yerine sürekli fotoğraf, sürekli eğlence paylaşımı yapıyor. Tabii ki fotoğraf paylaşılabilir, anılar biriktirilebilir. Ancak buradaki sorun, bunun tatilin önüne geçmesi” diye konuştu.

Sürekli paylaşım yapma kaygısının kişinin yaşadığı andan uzaklaşmasına neden olduğunu ifade eden Doç. Dr. Erdoğan, “Kişi andan, tatilden hiçbir keyif almıyor. Tatil onun için anlam ifade etmiyor. Tatilden rahatlamış, huzurlu şekilde dönmek yerine daha sıkıntılı, gergin, huzursuz dönüyor ve o tatil onun için zehir oluyor” ifadelerini kullandı.

İnsanların öncelikle bu davranışın farkına varması gerektiğini belirten Doç. Dr. Erdoğan, “Paylaşım yapmak yerine anın tadını çıkarmaya çalışmalı. ‘Şu anda deniz kenarındayım, ailemleyim, sevdiğim insanlarlayım, huzur içerisindeyim ve bu huzuru devam ettireyim, bundan keyif alayım’ demesi gerekiyor. Anın farkında olma ve anı yaşama çok önemli” dedi.

Bu durumun devam etmesi halinde hekimden destek almanın önemine vurgu yapan Doç. Dr. Erdoğan, “Tatillerden keyif alın, zihninizi boşaltın. Arada tabii ki fotoğraf paylaşabilirsiniz ama bunu bir dert haline getirmemek gerekiyor. Herhangi bir mekana girmek için yarışmayalım. Mutluluğa, huzura girmek için yarışalım. Eğer kişi kendisini bu alanda durduramıyor, ne yaparsa yapsın azaltamıyor, bu tatillerden keyif alamıyor ise profesyonel hekimden, bir psikiyatristten yardım aramasında fayda var” diye konuştu.