Kalp krizinin şifresi kanda

Son yıllarda genç yaşta yaşanan kalp krizlerine ilişkin haberlerin sıkça gündeme gelmesi, kalp-damar hastalıklarında genetik risk faktörlerini de yeniden tartışmaya açtı. Yüksek kolesterol, sigara, diyabet ve hareketsiz yaşam bilinen başlıca riskler arasında yer alsa da bazı kişilerde tablo bunlarla açıklanamıyor. Rutin kolesterol testlerinde yer almayan ve büyük ölçüde genetik olarak belirlenen Lipoprotein(a), özellikle ailesinde kalp krizi öyküsü bulunanlarda gözden kaçabilen risk göstergelerinden biri.

İstanbul Florence Nightingale Hastanesi Kardiyoloji Uzmanı Dr. Demet Erciyes, Lp(a)’nın kötü kolesterol olarak bilinen LDL’ye yapısal olarak benzediğini ancak farklı özellikler taşıdığını anlattı. Erciyes, “Yüksek Lp(a) düzeyleri damar sertliğinin gelişimini hızlandırabilir, damarların iç yüzeyinde yağ ve kolesterol plaklarının oluşumuna neden olabilir ve pıhtı oluşumunu kolaylaştırabilir. Bu nedenle LDL kolesterolü normal olan kişilerde dahi kalp krizi veya başka damar hastalıklarıyla karşılaşılabilir. Yüksek Lp(a), kalp krizi ve felcin yanı sıra özellikle ileri yaşlarda görülen kalp kapağı kireçlenmesiyle de ilişkili olabilir” ifadelerini kullandı.

Standart kan tahlillerinde toplam kolesterol, LDL, HDL ve trigliserid değerlerinin ölçüldüğünü hatırlatan Erciyes, Lp(a) için ayrı bir test gerektiğine dikkat çekerek testin özellikle kimler için önem taşıdığına değindi: “Ailesinde erken yaşta kalp krizi veya kalp-damar hastalığı bulunanlar, klasik risk faktörleri olmamasına rağmen genç yaşta kalp krizi ya da felç geçirenler ve kalıtsal kolesterol yüksekliği bulunan kişilerde Lp(a) mutlaka değerlendirilmesi gereken göstergelerden biridir. Stent veya bypass tedavisine rağmen yeniden damar tıkanıklığı yaşayanlarda ya da nedeni tam açıklanamayan damar hastalıklarında da bu test yol gösterici olabilir. Lp(a) yüksek saptandığında aile bireylerinin de değerlendirilmesi gündeme gelebilir. Günümüzde birçok uluslararası kardiyoloji kuruluşu, yetişkinlerin hayatlarında en az bir kez Lp(a) düzeyini ölçtürmesini öneriyor.”

• Yüksek bir sonucun tek başına hastalık anlamına gelmediğini ifade eden Dr. Demet Erciyes, “Yüksek bir sonuç kişinin mutlaka kalp krizi geçireceği anlamına gelmez ancak kalp ve damar hastalıkları açısından ek bir risk bulunduğunu gösterir. Lp(a) büyük ölçüde genetik olduğu ve yaşam tarzından sınırlı etkilendiği için temel hedef diğer değiştirilebilir riskleri mümkün olduğunca azaltmaktır. LDL kolesterolün uygun seviyelerde tutulması, kilo ve tansiyon kontrolü bu kişilerde daha da önem kazanır” bilgisini verdi.